Co to jest VPN: adapter, tunel i serwer
VPN to prywatna sieć, która działa przez zwykłe połączenie z internetem. Aplikacja VPN tworzy na urządzeniu wirtualny adapter sieciowy. Wszystko, co do niego trafia, jest szyfrowane i wysyłane do serwera w kraju, który wybierzesz. Serwer przekazuje potem ten ruch do stron. Dalej opisujemy aplikację, serwer oraz to, co VPN ukrywa, a czego nie zmienia.
Aplikacja dodaje wirtualny adapter
Telefon lub laptop zwykle wysyła ruch przez jeden adapter sieciowy: do Wi-Fi albo do internetu mobilnego. Aplikacja VPN dodaje drugi adapter, który istnieje tylko programowo. Następnie prosi system, aby kierował ruch do tego wirtualnego adaptera. Na przykład na Androidzie aplikacja sama tworzy ten adapter. System wysyła do niego pakiety według reguł, które ustala aplikacja.
Z tego adaptera korzystają wszystkie programy na urządzeniu. Trafia do niego ruch przeglądarki, komunikatorów i aktualizacji w tle. Aplikacja odczytuje z adaptera każdy pakiet i szyfruje go. Potem wysyła pakiet do serwera przez rzeczywistą sieć Wi-Fi lub internet mobilny. To szyfrowane połączenie między aplikacją a serwerem nazywa się tunelem.
System prosi o zgodę, gdy łączysz się po raz pierwszy. Na komputerze Ben's VPN może też poprosić o uprawnienia administratora, aby zainstalować wirtualny adapter. Te prośby pojawiają się tylko przy pierwszym połączeniu. Potem VPN włącza się jednym przyciskiem.
Serwer wysyła żądania ze swojego adresu IP
Serwer odszyfrowuje każdy pakiet i przekazuje żądanie dalej ze swojego adresu IP. Odpowiedzi stron szyfruje i odsyła przez tunel. Aplikacja na urządzeniu odszyfrowuje każdą odpowiedź i przekazuje ją programowi, który wysłał żądanie.
Strony szacują, gdzie jesteś, na podstawie adresu IP. Bazy danych geolokalizacji przypisują zakresy adresów IP do krajów i miast. Gdy VPN działa, strony widzą adres IP serwera zamiast twojego. Jeśli jesteś w Chicago i wybierzesz lokalizację w Holandii, wyszukiwarki mogą przełączyć się na niderlandzki. Reklamy mogą też zacząć pokazywać firmy z Amsterdamu.
Czasem serwis musi znać twój prawdziwy kraj. Poniższa sekcja o Ben's VPN pokazuje, jak wykluczyć taki serwis z tunelu.
HTTPS szyfruje treść, a VPN ukrywa nazwy stron
Większość stron w przeglądarce ładuje się dziś przez HTTPS. HTTPS szyfruje połączenie między przeglądarką a stroną niezależnie od VPN. Ani właściciel sieci Wi-Fi, ani dostawca internetu nie mogą odczytać treści stron, haseł ani wiadomości.
Nazwy stron pozostają jednak widoczne dla nich obu. Aby poznać adres IP strony, urządzenie wysyła zapytanie do serwera DNS. W większości przypadków to zapytanie nie jest w ogóle szyfrowane. Przeglądarki i systemy operacyjne obsługują szyfrowany DNS, ale często nie jest on włączony. Przeglądarka zwykle podaje też nazwę strony na początku każdego połączenia HTTPS. Ta nazwa trafia do pola SNI, zanim zacznie się szyfrowanie. Dlatego właściciel Wi-Fi i dostawca widzą, jakie strony odwiedzasz i kiedy. Nie widzą natomiast, co na nich robisz.
Gdy VPN działa, zapytania DNS i nazwy stron przechodzą przez tunel. Trafia tam też ruch programów, które nie mają własnego szyfrowania. Dla twojej sieci wszystko to wygląda jak jedno szyfrowane połączenie z serwerem.
| Dane | Tylko HTTPS | HTTPS i VPN |
|---|---|---|
| Treść stron, hasła, wiadomości | Zaszyfrowane | Zaszyfrowane, z drugą warstwą aż do serwera VPN |
| Nazwa strony | Widoczna dla twojej sieci | Ukryta przed twoją siecią, widoczna dla serwera VPN |
| Twój adres IP | Strona widzi twój adres | Strona widzi adres serwera |
| Ruch programów bez szyfrowania | Czytelny po drodze | Ukryty przed twoją siecią, czytelny za serwerem VPN |
HTTPS i VPN chronią różne dane i uzupełniają się. HTTPS ukrywa treść przed wszystkimi na drodze między tobą a stroną, także przed serwerem VPN. VPN ukrywa nazwy tych stron przed twoją siecią.
VPN do pracy łączy z biurem, a VPN do użytku osobistego – z internetem
W latach 90. jako pierwsze z VPN zaczęły korzystać firmy. W tej dekadzie powstały specyfikacje protokołów IPsec i PPTP. Dzięki nim pracownicy zdalni i oddziały łączyli się z siecią biura przez internet. Stąd nazwa: wirtualna sieć prywatna (ang. virtual private network). To prywatna sieć biura, która działa przez publiczny internet. Tunel kończy się w sieci biura, gdzie są wspólne foldery, wewnętrzne strony i służbowa poczta. Firma decyduje, kto może się z nią łączyć.
VPN do użytku osobistego działa tak samo, ale za serwerem nie ma żadnej prywatnej sieci. Serwer jedynie przekazuje twój ruch do internetu z wybranego kraju.
Trzecia możliwość to VPN na routerze. Wtedy z tunelu korzysta każde urządzenie w sieci domowej, nawet takie, na którym nie da się uruchomić aplikacji. Strona VPN na router opisuje, jak połączyć router z Ben's VPN.
VPN pomaga w 4 sytuacjach
- Sieć Wi-Fi, której nie kontrolujesz. W hotelu, w pociągu czy w coworkingu nie wiesz, kto jest właścicielem Wi-Fi. Nie wiesz też, co ta sieć zapisuje. Gdy VPN działa, sieć widzi tylko szyfrowane połączenie, którego nie może odczytać.
- Zablokowane strony i aplikacje. Pojedyncza sieć, na przykład Wi-Fi na lotnisku, może zablokować stronę lub aplikację. Mogą ją też zablokować wszyscy dostawcy internetu w danym kraju. Przez VPN żądanie trafia do internetu z innego kraju. Lokalny filtr nie widzi, jakiej strony dotyczy żądanie. Jeśli Telegram się nie łączy, zobacz stronę VPN do Telegrama.
- Wyjazdy za granicę. Niektóre serwisy przy zagranicznym adresie IP działają inaczej albo w ogóle się nie otwierają. Gdy wybierzesz lokalizację we własnym kraju, te serwisy zobaczą lokalny adres.
- Sprawdzanie z innego kraju. Po wybraniu lokalizacji w innym kraju widzisz swoją stronę lub reklamy tak, jak widzą je tamtejsi odwiedzający.
4 rzeczy, których VPN nie zmienia
- Twoje konta. Serwis wie, kim jesteś, gdy tylko zalogujesz się do poczty e-mail lub mediów społecznościowych. Wybór lokalizacji w innym kraju tego nie zmienia.
- Pliki cookie i odciski palca. VPN nie usuwa identyfikatorów, które pliki cookie zapisują w przeglądarce. Przeglądarka ma też „odcisk palca”, na który składają się jej język, rozmiar ekranu i zainstalowane czcionki. W badaniu z 2010 roku większość sprawdzonych przeglądarek miała niepowtarzalny odcisk palca. Nowy adres IP go nie zmienia.
- Phishing i złośliwe oprogramowanie. Link w stylu „dopłać niewielką kwotę za dostawę” otworzy fałszywą stronę także wtedy, gdy VPN działa. Zainfekowany plik też pozostaje zainfekowany, z VPN czy bez.
- Zaufanie. Nazwy stron, które wcześniej widział dostawca internetu, przechodzą teraz przez serwer VPN. Wybierz usługę VPN, której możesz powierzyć te dane.
Ben's VPN wybiera protokół, a ty wybierasz 3 ustawienia
Protokół określa, jak ruch wygląda w drodze do serwera. Ben's VPN obsługuje 4 protokoły, czyli VLESS + REALITY, XHTTP, Hysteria2 i Shadowsocks. Aplikacja wybiera protokół i trasę, które działają w twojej sieci. W ustawieniach nie ma przełącznika protokołu. Gdy jest to potrzebne do stabilnego połączenia, aplikacja włącza multihop. W trybie multihop ruch najpierw przechodzi przez serwer w trzecim kraju. Aplikacja powstała na bazie Outline, który opracował zespół Jigsaw.
W aplikacji samodzielnie wybierasz 3 ustawienia.
- Lokalizacja. Stuknij przycisk „Lokalizacja”, aby otworzyć okno „Zmień lokalizację” z listą lokalizacji i polem wyszukiwania. Jeśli kraj nie ma znaczenia, stuknij „Najszybsze”. Aplikacja wybierze wtedy lokalizację w pobliżu.
- Ruch poza tunelem. Stuknij przycisk „Tunel”, aby otworzyć ustawienia „Tunelowanie dzielone”. W trybie „Ręcznie” podajesz adresy IP, podsieci i domeny, których ruch idzie bezpośrednio do internetu. Wersja na Androida ma też listę „Aplikacje omijające VPN”.
- Tryb multihop. To ustawienie znajdziesz w aplikacji, w zakładce „Mój profil” → „Ustawienia” → „Multihop”. Zalecamy pozostawić je w trybie „Automatycznie”.
Pierwsze połączenie w 4 krokach
Zainstaluj Ben's VPN
Aplikacja działa na telefonach, tabletach, komputerach i telewizorach. Wersje na poszczególne urządzenia są na stronie Ben's VPN: aplikacje na każde urządzenie.
Otwórz aplikację
Przy pierwszym uruchomieniu na telefonie, tablecie lub komputerze nie ma ekranu logowania. Aplikacja przeprowadza wstępną konfigurację i tworzy konto gościa powiązane z tym urządzeniem.
Włącz VPN przyciskiem „Połącz”
Bez subskrypcji przycisk otwiera okno „Kup Ben's VPN”. Wybierz w nim plan i zapłać. Jeśli masz subskrypcję, stuknij „Zaloguj się na konto” na górze okna.
Wybierz lokalizację
Aby wybrać konkretny kraj, stuknij przycisk „Lokalizacja” i znajdź go na liście. Jeśli odpowiada ci dowolna lokalizacja w pobliżu, stuknij „Najszybsze”. Pole wyboru „Automatycznie połącz przy zmianie lokalizacji” jest domyślnie zaznaczone. Dlatego VPN od razu łączy się z wybraną lokalizacją.
Pytania i odpowiedzi
Czy dostawca internetu może rozpoznać, że korzystam z VPN?
Dostawca widzi, że urządzenie utrzymuje długie połączenia z jednym adresem. Lista stron, które odwiedzasz, już do niego nie trafia. Starsze protokoły można rozpoznać po cechach ich pakietów. W 2022 roku badacze pokazali to na przykładzie ruchu OpenVPN. W Ben's VPN protokół VLESS + REALITY sprawia, że połączenie wygląda jak ruch HTTPS do prawdziwej strony.
Czy hasło do Wi-Fi chroni mnie tak samo jak VPN?
Hasło do Wi-Fi nie pozwala sąsiadom połączyć się z siecią. Przed dostawcą internetu hasło niczego nie ukrywa. Zapytania DNS i nazwy stron nadal przechodzą przez jego sprzęt. Jeśli ci to nie przeszkadza, VPN w domu przyda się głównie do serwisów, które się nie otwierają.
Co zrobić, jeśli VPN działa, ale strony się nie ładują?
Gdy połączenie przez serwer jest słabe, aplikacja pokazuje baner „Słabe połączenie”. Po stuknięciu przycisku „Napraw problem” na banerze aplikacja proponuje zmianę lokalizacji. Może też szukać działającego serwera, co trwa do 2 minut. Jeśli problem nie znika, stuknij „Wsparcie”, aby otworzyć czat ze wsparciem 24/7.
Jak korzystać z jednej subskrypcji na telefonie i laptopie?
Konto gościa działa tylko na urządzeniu, na którym je utworzono. Najpierw otwórz na tym urządzeniu „Mój profil” → „Połącz e-mail”. Na drugim urządzeniu stuknij „Połącz” i w oknie zakupu wybierz „Zaloguj się na konto”. Zaloguj się za pomocą tego adresu e-mail albo kodu. Pierwsze urządzenie pokazuje kod w sekcji „Zaloguj się na innym urządzeniu”. Kod ma 8 cyfr i wygasa po 3 minutach. Nie ma limitu urządzeń, więc z subskrypcji mogą korzystać też tablet i telewizor.
Po co VPN, skoro przeglądarka ma tryb incognito?
Tryb incognito usuwa historię i pliki cookie po zamknięciu okna. Dostawca internetu nadal widzi nazwy stron, a strony nadal widzą twój adres IP. VPN działa na poziomie sieci i nie koliduje z trybem incognito.
